Confrerie Sint-Ambrosius Wachtebeke 1754

Contactadressen:

  • Hoofdman (voorzitter):
    Chris Gysel, Langelede 25, 9185 Wachtebeke
  • Besorgher (secretaris):
    Hedwig Penneman, Melkerijstraat 36, 9185 Wachtebeke.

De confrerie Sint-Ambrosius van Wachtebeke is een kerkelijke gilde en is gesticht in 1754.
De statuten en regels zijn neergeschreven in het Ambrosiusboek van de confrerie en beginnend met de tekst:

Alsoo datter binnen de prochie van Wachtebeke ressort van den ambachte van Assenede cortelyncx bij al de ondergheteekende opgerecht ende gheerigeert is eene confrerie van den heijlighen Ambrosius ende dat het ten uyttersten convenieert voor nu ende altijd dat deselve confrerie onderhouden wordt in eene goede order tot welstant van diene ende ter eere ende glorie van den voorseijden heijlighen Ambrosius, soo verklaren bij desen al d'ondergheteekende confreers ten effecte van dien te sullen observeeren ende pointelijck onderhouden alle de conditiën …

De Confrerie van de H. Ambrosius te Wachtebeke

De Confrerie van de H. Ambrosius te Wachtebeke is een bijzondere vereniging. Niet alleen vanwege haar stichtingsjaar, 1754, maar ook door het feit dat ze de enige parochiale vereniging is met die naam. Ze is verbonden aan de Sint Catharinakerk.

foto 1 (Copy)
Foto: Vaandel Van de Sint-Ambrosiusgilde in de Sint-Catharinakerk

De confrerie is ook in die zin bijzonder, dat er nog wel Sint Ambrosiusgilden zijn in België, maar die zijn niet meer aan een parochie verbonden, enkel nog aan het houden van bijen; verenigingen van imkers dus. Hier te Wachtebeke is het verdwijnen van de band met de bijen allicht te wijten aan de opkomst van de productie van suiker uit suikerriet en suikerbieten. De oorspronkelijke kroniek van de confrerie is nog steeds aanwezig. Ze wordt de laatste tientallen jaren zorgvuldig bijgehouden. Dat was vroeger soms wel anders. Het lidmaatschap is voorbehouden aan mannen. Die moeten gehuwd zijn, hun godsdienstplichten vervullen en van onbesproken gedrag zijn. Bij overlijden of ontslag van een lid, mag een zoon hem opvolgen of wordt een nieuw lid gekozen met meerderheid van stemmen. In 1754 werd de ‘stichtingsakte’ ondertekend door 46 leden. Sedert lange tijd is dit echter beperkt tot 25 leden In het prille begin waren alle confreers verplicht twee bijenkorven af te staan ten bate van de confrerie. Nu is het al jaren zo dat geen enkele ‘broeder’ nog bijen heeft. De echtgenotes spelen geen rol in de kerk. Ze nemen wel deel aan de wereldse activiteiten, zoals het jaarlijkse gildefeest en dito uitstap.

foto 2 (Copy)

Foto: Confreers en confreressen tijdens jaarlijkse uitstap.

De confreers beschikken achteraan links in de kerk over een voorbehouden zitbank, waar een prachtig vaandel verwijst naar de confrerie. De ‘broeders’ hebben als taak met flambeeuwen de processies te begeleiden, nu enkel die binnen in de kerk op Sacramentsdag, maar eveneens de biddag op Sint Catharina en gebeurlijke bijstand op Witte Donderdag of Pasen. Ze wonen ook de begrafenis bij van overleden confreers.

De tijden veranderen en de techniek staat niet stil. Zo komt het dat de confrerie al eens een parochiale opdracht krijgt die vroeger ondenkbaar was. Van de kerkelijke overheid was er een vraag gekomen om onze kerkschatten goed te inventariseren en zodanig te kenmerken dat de inventaris gebruikt kon worden om ze te beschermen tegen diefstal en vandalisme en voor eventuele restauratie. Er bestond reeds een lijst met beschrijving van het patrimonium opgesteld door dhr. Roland De Smet van de kerkfabriek. En het was ook de kerkfabriek die de vraag doorspeelde aan de confrerie. Die stemde er onmiddellijk mee in. De foto-inventarisatie is gestart in 2008 en is beëindigd in 2009 onder stuwing en leiding van de toenmalige besorgher Cesar David. Op een tiental namiddagen zijn alle inventarisstukken (een 400-tal) door de confreers aangebracht en opgesteld voor fotografie. Vervolgens zijn deze foto’s gelinkt aan de bovenvermelde beschrijving. Alles werd nauwkeurig en professioneel gefotografeerd door dhr. Jacques Van Den Berghe, beroepsfotograaf, en gelogd op dvd.

Het hoogtepunt in het bestaan van de gilde was de bedevaart naar het graf van de H. Ambrosius te Milaan op 15 mei 2004. De hoogmis werd opgedragen door de bisschop van Milaan, gevolgd door een bezoek aan de speciaal verlichte graftombe van hun patroonheilige. Het 250-jarige bestaan van de confrerie werd besloten op zondag 10 oktober 2004 met een plechtige heilige mis, opgedragen door onze bisschop Monseigneur Van Looy met een Sacramentsprocessie en het Te Deum. Nadien werden de oorkonden en de eretekens van Sint Bavo uitgereikt aan veertien confreers.

Wie was Ambrosius?

Ambrosius werd geboren rond 339 n.C. als tweede van de drie kinderen van de Romeinse prefect voor Gallië. Die heette ook Ambrosius en verbleef in Trier. Zijn vrouw was een overtuigde christen. Het was in Trier dat volgens de legende het volgende wonder geschiedde:

Toen de kleine Ambrosius buiten in de tuin in zijn wiegje lag, kwam een zwerm bijen aangevlogen die zich op zijn gezichtje zette. De bijen vlogen in en uit zijn open mondje. Ze druppelden er honing in en zo komt het dat hij op latere leeftijd zo overtuigend kon spreken en schrijven en prachtige hymnen dichten. 

Na de dood van vader, verhuisde het gezin naar Rome, waar een uitstekende opleiding voor de twee broers mogelijk was. Toen ook moeder overleed nam Marcellina, de tien jaar oudere zus van Ambrosius, de zorg over de twee jongens op zich. De jongste, Satyrus, werd prefect en Ambrosius werd benoemd tot gouverneur van Noord-Italië. Zijn standplaats was Milaan. In die tijd kleefde de bisschop van Milaan het arianisme aan. Dit stelde dat alleen God de Vader God was, maar Jezus en de H. Geest niet. Toen de bisschop overleed kwamen geestelijken en gelovigen samen om een nieuwe te kiezen. Ambrosius, als hoge ambtenaar, kwam ter plekke, om erop toe te zien dat de onenigheid tussen Arianen en Trinitaristen[1], niet uit de hand liep. Nu was Ambrosius, onder invloed van zijn christen moeder en zuster, ook christen geworden. Hij was echter nog niet gedoopt, maar geloofsleerling gebleven. Ambrosius stond hoog in aanzien bij de rivaliserende partijen, door zijn diplomatische gaven, zijn mildheid en zijn rechtvaardigheid. Een tweede legende vertelt dat een kind zou geroepen hebben: “Ambrosius bisschop”. Of dit waar is laten we in het midden, maar een feit is dat alle aanwezigen hem verkozen. Ondanks zijn hevig protest moest Ambrosius voor de wil van het volk buigen. Hij werd gedoopt op 30 november 374 en een week later, op 7 december, werd hij tot bisschop gewijd. Daarbij verkocht hij zijn bezittingen en verdeelde alles onder de armen. Ambrosius kon zo goed preken, dat de gelovigen vonden dat de woorden als honing uit zijn mond vloeiden. Vandaar dat ze bovenvermelde legende er omheen geweven hebben. Ambrosius legde de nadruk op de scheiding tussen kerk en staat: “De keizer staat in de kerk en niet boven haar”. Toen keizer Theodosius I in Thessaloniki (Griekenland) zevenduizend mensen in het circus liet vermoorden, weigerde de H. Ambrosius hem de toegang tot de kerk. Het was de keizer die moest plooien: eerst nadat hij boete had gedaan, kreeg hij vergiffenis. Ambrosius stierf op 4 april 397. Zijn relieken bevinden zich in de basiliek San Ambrogio in Milaan. Ambrosius wordt afgebeeld met een bijenkorf, symbool voor ijver en geleerdheid; met een boek, symbool voor leraar en kerkvader; een geselroede, symbool voor zijn bestrijding van het arianisme en het berispen van de keizer; en beenderen, symbool voor het vinden van de relieken van twee heiligen, Gervasius en Protasius.

Hij is o.a. patroon van imkers, huisvrouwen, rijkswacht en beschermheilige van huisdieren.

[1] ‘Trinitaristen’ waren de gelovigen die het hielden bij de H. Drieëenheid, waarbij de Vader, de Zoon en de H. Geest alle drie God zijn.

Naar verenigingengids